MedDroidबद्धकोष्ठता / पोट साफ न होणे (Constipation)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05बद्धकोष्ठता म्हणजे नेहमीपेक्षा कमी वेळा शौचास होणे, किंवा कडक मल जो बाहेर पडायला त्रास होतो. हे खूप सामान्य आहे आणि सहसा आहार, पाणी व हालचाल यांनी सुधारते.
बद्धकोष्ठता / पोट साफ न होणे बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- आहारात तंतुमय पदार्थ (फायबर) किंवा पाणी खूप कमी असणे
- पुरेशी शारीरिक हालचाल न करणे
- शौचाची भावना दाबून ठेवणे, किंवा दिनचर्येत बदल
- काही औषधे (वेदनाशामक, लोह/आयर्न, आणि काही इतर)
- गरोदरपण
- थायरॉईड कमी काम करणे किंवा इतर वैद्यकीय आजार
सामान्य लक्षणे
- कमी वेळा शौचास होणे किंवा कडक मल
- पोटदुखी आणि पोटात मुरडा
- पोट फुगणे
- जोर लावावा लागणे किंवा पोट पूर्ण साफ न झाल्याची भावना
- भूक कमी होणे
तपासण्या आणि निदान
- सहसा कोणतीही तपासणी लागत नाही — डॉक्टर तपासून निदान करतात
- थायरॉईड तपासणी (शंका असल्यास)
- Calcium (कॅल्शियम) तपासणी
- धोक्याची लक्षणे असल्यास किंवा ५० वर्षांवरील वयात नवी लक्षणे असल्यासच Colonoscopy
उपचार आणि काळजी
- जास्त तंतुमय पदार्थ खा — फळे, भाज्या, अख्खी धान्ये आणि डाळी
- भरपूर पाणी प्या
- जास्त सक्रिय राहा आणि शौचाची भावना दाबू नका
- जीवनशैलीतील बदल पुरेसे नसल्यास थोड्या काळासाठी जुलाबाची औषधे (Laxatives)
- त्रास वाढवणारी औषधे असल्यास डॉक्टरांसोबत त्यांचा आढावा घ्या
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- मलात रक्त किंवा कारण नसताना वजन कमी होणे
- शौचाच्या सवयीत टिकून राहणारा बदल, विशेषतः वयाच्या ५० नंतर
- तीव्र पोटदुखी, उलट्या किंवा पोट फुगणे
- उपचारानंतरही न सुधारणारी बद्धकोष्ठता
हे निदान नाही. MedDroid बद्धकोष्ठता / पोट साफ न होणे बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
किती वेळा शौचास व्हायला हवे?
दिवसातून तीन वेळा ते आठवड्यातून तीन वेळा यापैकी काहीही सामान्य असू शकते. तुमच्या नेहमीच्या पद्धतीत बदल, किंवा कडक, वेदनादायक मल म्हणजे बद्धकोष्ठता.
जुलाबाची औषधे (Laxatives) दीर्घकाळ घेणे सुरक्षित आहे का?
कधीतरी घेणे ठीक आहे, पण दीर्घकाळ स्टिम्युलंट जुलाबाच्या औषधांवर अवलंबून राहणे टाळलेले बरे. तंतुमय पदार्थ, पाणी आणि हालचाल हाच दीर्घकाळासाठी सर्वात सुरक्षित उपाय आहे; नियमित जुलाबाची औषधे लागत असतील तर डॉक्टरांना भेटा.