ऑस्टिओपोरोसिस (हाडे ठिसूळ होणे)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05ऑस्टिओपोरोसिस म्हणजे हाडे पातळ आणि ठिसूळ होऊन सहज मोडणे. हाड मोडेपर्यंत बऱ्याचदा कोणतेही लक्षण नसते; रजोनिवृत्तीनंतर (मेनोपॉज) आणि म्हातारपणी हा आजार सामान्य आहे.
ऑस्टिओपोरोसिस बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- रजोनिवृत्तीनंतर इस्ट्रोजेन कमी होणे
- वाढते वय
- कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन D कमी मिळणे
- दीर्घकाळ स्टेरॉईड औषधे घेणे
- धूम्रपान, जास्त मद्यपान आणि कमी शरीरवजन
- थायरॉईड किंवा पॅराथायरॉईड जास्त काम करणे
सामान्य लक्षणे
- हाड मोडेपर्यंत बऱ्याचदा लक्षणे नसतात
- मणक्याचे हाड मोडल्याने पाठदुखी
- कालांतराने उंची कमी होणे
- पाठीला बाक येणे
- किरकोळ पडण्यानेही हाड मोडणे
तपासण्या आणि निदान
- DEXA बोन डेन्सिटी स्कॅन (हाडांची घनता तपासणी)
- कॅल्शियम
- व्हिटॅमिन D
- थायरॉईड फंक्शन टेस्ट (TFT)
- X-ray (हाड मोडले आहे का ते पाहण्यासाठी)
उपचार आणि काळजी
- आहारातून किंवा सप्लिमेंट्समधून पुरेसे कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन D
- वजन पेलणारे आणि स्नायू बळकट करणारे व्यायाम
- गरज असल्यास हाडांचे संरक्षण करणारी औषधे (उदा. bisphosphonate प्रकारची)
- घरात पडू नये यासाठी काळजी
- धूम्रपान सोडणे आणि मद्यपान कमी करणे
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- किरकोळ पडल्याने किंवा धक्का लागल्याने हाड मोडल्यास
- उंची कमी होण्यासोबत नवी किंवा वाढती पाठदुखी
- धोक्याचे घटक असलेल्या रजोनिवृत्तीनंतरच्या स्त्रिया किंवा वृद्ध व्यक्ती
- दीर्घकाळ स्टेरॉईड घेत असल्यास
हे निदान नाही. MedDroid ऑस्टिओपोरोसिस बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
ऑस्टिओपोरोसिसचे निदान कसे होते?
मुख्यतः DEXA बोन डेन्सिटी स्कॅनने, बऱ्याचदा कॅल्शियम, व्हिटॅमिन D आणि थायरॉईडच्या रक्त तपासण्यांसोबत. कधी कधी अनपेक्षितपणे हाड मोडल्यानंतर हा आजार लक्षात येतो.
ऑस्टिओपोरोसिस टाळता येतो का?
बऱ्याच प्रमाणात हो — पुरेसे कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन D, नियमित वजन पेलणारा व्यायाम, धूम्रपान न करणे आणि धोक्याच्या घटकांवर लवकर उपचार करून.