लठ्ठपणा (Obesity)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05लठ्ठपणा म्हणजे आरोग्याला हानी पोहोचवेल इतकी जास्त शरीरातील चरबी, सहसा बॉडी मास इंडेक्स (BMI) वरून ठरवली जाते. यामुळे मधुमेह, हृदयरोग आणि इतर अनेक आजारांचा धोका वाढतो.
लठ्ठपणा बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- दीर्घकाळ शरीर वापरते त्यापेक्षा जास्त ऊर्जा (कॅलरी) घेणे
- साखर, रिफाइंड कार्ब्स (मैदा इ.) आणि तेलकट पदार्थ जास्त असलेला आहार
- कमी शारीरिक हालचाल आणि जास्त तास बसून राहणे
- अनुवंशिक आणि संप्रेरक (हार्मोन) संबंधित घटक
- काही औषधे आणि आजार (उदा. थायरॉईड कमी काम करणे)
- अपुरी झोप आणि ताण
सामान्य लक्षणे
- जास्त वजन आणि जास्त BMI किंवा कमरेचा घेर
- श्रम केल्यावर धाप लागणे
- सांधेदुखी आणि पाठदुखी
- थकवा आणि कमी ऊर्जा
- घोरणे किंवा झोप मोडणे
- मन उदास असणे किंवा आत्मविश्वास कमी होणे
तपासण्या आणि निदान
उपचार आणि काळजी
- आहारतज्ज्ञांच्या मदतीने संतुलित, कॅलरी-नियंत्रित आहार
- हळूहळू वाढवलेली नियमित शारीरिक हालचाल
- सवयी आणि झोपेसाठी मदत
- निवडक व्यक्तींमध्ये, वैद्यकीय देखरेखीखाली वजन कमी करण्याची औषधे
- इतर उपाय यशस्वी न झाल्यास गंभीर लठ्ठपणासाठी बेरियाट्रिक (वजन कमी करण्याची) शस्त्रक्रिया
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- आहार आणि व्यायाम करूनही वजन कमी न होणे
- मधुमेह, हाय BP किंवा स्लीप ॲप्निया यांच्याशी संबंधित वजन
- धाप, छातीत दुखणे किंवा सांध्यांचे गंभीर त्रास
- औषधे किंवा शस्त्रक्रियेने वजन कमी करण्याच्या पर्यायांबद्दल जाणून घ्यायचे असल्यास
हे निदान नाही. MedDroid लठ्ठपणा बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
किती BMI ला लठ्ठपणा म्हणतात?
सहसा BMI ३० किंवा त्याहून जास्त असल्यास लठ्ठपणा आणि २५-३० असल्यास जास्त वजन म्हणतात. दक्षिण आशियाई लोकांमध्ये कमी BMI वरच आरोग्याचे धोके सुरू होतात, म्हणून कमी मर्यादा (सुमारे २३ आणि २७.५ पासून) वापरल्या जातात.
लठ्ठपणा फक्त इच्छाशक्तीचा प्रश्न आहे का?
नाही. अनुवंशिकता, संप्रेरके, झोप, ताण, औषधे आणि वातावरण या सगळ्यांची भूमिका असते. परिणामकारक उपचारांमध्ये आहार, शारीरिक हालचाल आणि गरज असल्यास औषधे किंवा शस्त्रक्रियेची मदत एकत्र असते.