खांदा आखडणे (फ्रोझन शोल्डर)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05फ्रोझन शोल्डर (adhesive capsulitis) म्हणजे सांध्याभोवतीचे आवरण (कॅप्सूल) जाड होऊन घट्ट झाल्याने खांद्यात येणारा आखडलेपणा आणि वेदना. हालचाल हळूहळू अधिकाधिक मर्यादित होत जाते.
खांदा आखडणे बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- मधुमेह (एक मोठा धोक्याचा घटक)
- दुखापत किंवा शस्त्रक्रियेनंतर खांदा न हलवणे
- थायरॉईडचे विकार
- 40 वर्षांपेक्षा जास्त वय, महिलांमध्ये जास्त
- हात दीर्घकाळ विश्रांतीत ठेवणे (उदा. पक्षाघातानंतर)
सामान्य लक्षणे
- खांदेदुखी, अनेकदा रात्री जास्त
- खांदा हळूहळू आखडत जाणे
- डोक्यावर किंवा पाठीमागे हात नेण्यास त्रास
- कपडे घालताना किंवा केस विंचरताना अडचण
- दुखऱ्या बाजूला झोपल्यावर वेदना
तपासण्या आणि निदान
- डॉक्टरांकडून खांद्याची तपासणी
- X-ray
- MRI
- HbA1c (3 महिन्यांची सरासरी शुगर)
- थायरॉईड तपासणी (Thyroid function test)
उपचार आणि काळजी
- फिजिओथेरपी आणि रोजचे स्ट्रेचिंग व्यायाम
- सल्ल्यानुसार वेदना आणि सूज कमी करणारी औषधे
- व्यायामापूर्वी गरम शेक
- निवडक प्रकरणांत सांध्यात स्टेरॉईड इंजेक्शन
- मधुमेह असल्यास रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवणे
- हट्टी प्रकरणांत मॅनिप्युलेशन किंवा कीहोल शस्त्रक्रिया
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- रोजची कामे थांबवणारा खांद्याचा आखडलेपणा
- झोपमोड करणारी तीव्र रात्रीची वेदना
- आठवडे व्यायाम करूनही सुधारणा न होणे
- दुखापतीनंतर अचानक हात हलवता न येणे
हे निदान नाही. MedDroid खांदा आखडणे बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
फ्रोझन शोल्डर किती काळ टिकतो?
तो अनेकदा आखडत जाणे (freezing), आखडलेला (frozen) आणि मोकळा होणे (thawing) या टप्प्यांतून एक ते तीन वर्षे चालतो, पण व्यायाम आणि उपचारांनी हा काळ कमी करता येतो आणि वेदना कमी होतात.
मधुमेहींमध्ये फ्रोझन शोल्डर का जास्त होतो?
रक्तातील जास्त साखर सांध्याभोवतीच्या संयोजी ऊतींवर परिणाम करते, त्यामुळे खांद्याचे कॅप्सूल जाड होऊन आखडण्याची शक्यता वाढते. साखर चांगली नियंत्रणात ठेवल्यास बरे होण्यास मदत होते.