ॲसिडिटी / छातीत जळजळ (GERD)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05ॲसिड रिफ्लक्स म्हणजे पोटातील आम्ल (ॲसिड) परत वर अन्ननलिकेत (Oesophagus) येणे, ज्यामुळे छातीत जळजळ (Heartburn) होते. हे वारंवार होत असल्यास त्याला GERD (गॅस्ट्रो-इसोफेजियल रिफ्लक्स डिसीज) म्हणतात.
ॲसिडिटी / छातीत जळजळ बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- पोटाच्या वरच्या भागातील झडप (लोअर इसोफेजियल स्फिंक्टर) कमकुवत असणे
- जास्त वजन, ज्यामुळे पोटावर दाब वाढतो
- जड, तेलकट किंवा तिखट जेवण, आणि रात्री उशिरा जेवणे
- हायटस हर्निया — पोटाचा काही भाग श्वासपटलातून (डायफ्राम) वर सरकणे
- धूम्रपान, दारू, चहा, कॉफी आणि कोल्ड ड्रिंक्स (सोडा)
- गर्भधारणा
सामान्य लक्षणे
तपासण्या आणि निदान
- अनेकदा लक्षणांवरूनच निदान होते
- अप्पर GI एंडोस्कोपी (धोक्याची लक्षणे असल्यास किंवा सुधारणा न झाल्यास)
- 24-तासांची इसोफेजियल pH तपासणी
- CBC (रक्तक्षय/ॲनिमिया तपासण्यासाठी)
उपचार आणि काळजी
- आधी जीवनशैलीत बदल: जास्तीचे वजन कमी करा, थोडे-थोडे जेवा, रात्री उशिरा जेवू नका
- पलंगाची डोक्याकडची बाजू उंच करा आणि त्रास वाढवणारे पदार्थ (तिखट, तेलकट, कॅफीन, दारू) टाळा
- धूम्रपान सोडा
- लवकर आरामासाठी ॲन्टासिड किंवा अल्जिनेट
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याने प्रोटॉन-पंप इनहिबिटर (PPI) सारखी आम्ल कमी करणारी औषधे
- शस्त्रक्रिया (फंडोप्लिकेशन) क्वचितच, औषधांनी बरे न होणाऱ्या गंभीर रुग्णांसाठी
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- गिळताना अडचण किंवा वेदना, किंवा अन्न अडकणे
- रक्ताची उलटी किंवा काळी, डांबरासारखी शौच
- कारण नसताना वजन कमी होणे किंवा सतत उलट्या
- उपचार घेऊनही छातीत जळजळ पुन्हा पुन्हा होणे
हे निदान नाही. MedDroid ॲसिडिटी / छातीत जळजळ बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
ॲसिड रिफ्लक्स धोकादायक आहे का?
कधीतरी होणारा रिफ्लक्स हानिकारक नाही. दीर्घकाळ उपचार न केलेल्या GERD मुळे अन्ननलिकेला सूज येऊ शकते किंवा ती अरुंद होऊ शकते, म्हणून सततची लक्षणे — विशेषतः गिळताना अडचण असल्यास — डॉक्टरांना दाखवावीत.
कोणत्या पदार्थांमुळे रिफ्लक्स वाढतो?
सामान्य कारणे म्हणजे तिखट आणि तेलकट पदार्थ, जड जेवण, चहा, कॉफी, चॉकलेट, कोल्ड ड्रिंक्स, दारू आणि धूम्रपान. रात्री उशिरा जेवल्यानेही त्रास वाढतो.