व्हिटॅमिन D ची कमतरता (Vitamin D Deficiency)

डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले

मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05

भरपूर ऊन असलेल्या देशांतही व्हिटॅमिन D ची कमतरता खूप सामान्य आहे, आणि त्यामुळे हाडे व स्नायू दुखणे आणि अशक्तपणा येऊ शकतो. मजबूत हाडांसाठी आणि कॅल्शियमच्या संतुलनासाठी व्हिटॅमिन D अत्यंत आवश्यक आहे.

व्हिटॅमिन D ची कमतरता बद्दल MedDroid ला विचारा →

कारणे आणि धोके

कमी ऊन मिळणे (घरातच राहण्याची जीवनशैली, त्वचा झाकणे, सनस्क्रीन)
गडद रंगाची त्वचा, जी व्हिटॅमिन D हळू तयार करते
आहारात कमी प्रमाण
वाढते वय आणि लठ्ठपणा
आतडे आणि किडनीचे काही आजार

सामान्य लक्षणे

थकवा
हाडे आणि सांधे दुखणे
स्नायूंमध्ये अशक्तपणा किंवा गोळे येणे
पाठदुखी
काही जणांना वारंवार आजारी पडणे
अनेकदा कोणतीही लक्षणे नसतात

तपासण्या आणि निदान

व्हिटॅमिन D (25-OH)
कॅल्शियम
फॉस्फेट
गरज असल्यास Parathyroid hormone (PTH)

उपचार आणि काळजी

योग्य प्रमाणात ऊन घेणे
व्हिटॅमिन D युक्त किंवा फोर्टिफाइड पदार्थ (अंडी, तेलकट मासे, फोर्टिफाइड दूध)
सल्ल्यानुसार व्हिटॅमिन D सप्लिमेंट्स
सोबत पुरेसे कॅल्शियम घेणे
उपचाराचा कोर्स झाल्यावर पुन्हा पातळी तपासणे

लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे

न जाणारी हाडदुखी किंवा स्नायूंचा अशक्तपणा
पूर्वी हाड मोडल्याच्या इतिहासासह हाडदुखी
कमी ऊन मिळणाऱ्या व्यक्तींमध्ये लक्षणे
तपासणीत व्हिटॅमिन D खूप कमी येणे

हे निदान नाही. MedDroid व्हिटॅमिन D ची कमतरता बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

व्हिटॅमिन D साठी किती ऊन लागते?

हात आणि चेहऱ्यावर थोडा वेळ, नियमित ऊन घेणे (आठवड्यातून काही वेळा, सुमारे 15 ते 30 मिनिटे) उपयोगी पडते, पण हे त्वचेचा रंग आणि ठिकाणानुसार बदलते. अनेकदा सप्लिमेंट्सही लागतात.

आहारातून पुरेसे व्हिटॅमिन D मिळू शकते का?

कठीण आहे, कारण फार थोड्या पदार्थांमध्ये ते नैसर्गिकरित्या भरपूर असते. तेलकट मासे, अंडी आणि फोर्टिफाइड पदार्थ मदत करतात, पण कमतरता भरून काढण्यासाठी अनेकांना सप्लिमेंट्स लागतात.