मणक्यातील गादी सरकणे (स्लिप डिस्क / Herniated Disc)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05मणक्यातील डिस्कचा (गादीचा) मऊ आतील भाग बाहेर येऊन जवळच्या नसांवर दाब देतो तेव्हा स्लिप डिस्क (हर्निएटेड डिस्क) होते. यामुळे सहसा कंबरदुखी होते, जी पायात किंवा हातात खाली पसरू शकते.
मणक्यातील गादी सरकणे बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- वयानुसार डिस्कची झीज
- अचानक जड किंवा चुकीच्या पद्धतीने वजन उचलणे
- वारंवार वाकणे आणि पिळवटणे
- जास्त वजन
- दीर्घकाळ बसणे आणि चुकीची बसण्याची पद्धत
- अचानक दुखापत किंवा पडणे
सामान्य लक्षणे
- कंबर किंवा मानदुखी
- हात किंवा पायात बधिरपणा किंवा मुंग्या
- पायात खाली (सायटिका) किंवा हातात खाली जाणारी वेदना
- प्रभावित हात/पायात स्नायूंचा अशक्तपणा
- खोकताना, शिंकताना किंवा बसल्यावर वेदना वाढणे
तपासण्या आणि निदान
उपचार आणि काळजी
- थोडी विश्रांती, नंतर हळूहळू हलक्या हालचाली सुरू करणे
- फिजिओथेरपी आणि कोअर (पोट-कंबरेचे स्नायू) मजबूत करणारे व्यायाम
- सल्ल्यानुसार वेदना आणि सूज कमी करणारी औषधे
- योग्य बसण्या-उभे राहण्याची पद्धत आणि सुरक्षितपणे वजन उचलण्याचे तंत्र
- निवडक प्रकरणांत नसांच्या मुळाशी इंजेक्शन (Nerve-root injection)
- गंभीर किंवा वाढत जाणारे नसांचे नुकसान असल्यास शस्त्रक्रिया
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- लघवी किंवा शौचावरील नियंत्रण जाणे (आणीबाणी)
- जांघेभोवती किंवा मांड्यांच्या आतल्या बाजूला बधिरपणा
- पायातील अशक्तपणा झपाट्याने वाढणे
- उपचारानंतरही कमी न होणारी तीव्र वेदना
हे निदान नाही. MedDroid मणक्यातील गादी सरकणे बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
स्लिप डिस्कसाठी नेहमी शस्त्रक्रिया लागते का?
नाही. बहुतेक लोक विश्रांती, फिजिओथेरपी आणि वेदनाशामक औषधांनी काही आठवड्यांत सुधारतात. शस्त्रक्रिया फक्त गंभीर किंवा वाढत जाणाऱ्या नसांवरील दाबासाठी केली जाते.
स्लिप डिस्कमध्ये पूर्ण अंथरुणावर विश्रांती चांगली का?
दीर्घकाळ अंथरुणावर पडून राहिल्याने स्नायू कमकुवत होतात आणि बरे होण्यास उशीर होतो. थोड्या विश्रांतीनंतर हलक्या हालचाली आणि व्यायाम जास्त चांगले काम करतात.