अन्नविषबाधा (फूड पॉयझनिंग)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05अन्नविषबाधा म्हणजे जीवाणू, विषाणू किंवा त्यांच्या विषांनी दूषित झालेले अन्न किंवा पाणी घेतल्याने होणारा आजार. सहसा उलट्या आणि जुलाब होतात, जे काही दिवसांत बरे होतात.
अन्नविषबाधा बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- Salmonella, E. coli किंवा Campylobacter सारखे जीवाणू
- नोरोव्हायरस आणि रोटाव्हायरस सारखे विषाणू
- खूप वेळ बाहेर ठेवलेल्या अन्नात तयार होणारी विषे
- दूषित किंवा शुद्ध न केलेले पाणी
- हात आणि स्वयंपाकघराची स्वच्छता न राखणे
सामान्य लक्षणे
तपासण्या आणि निदान
- सहसा तपासणीची गरज नसते — लक्षणांवरून निदान
- लक्षणे गंभीर किंवा दीर्घकाळ असल्यास शौच तपासणी
- CBC (तब्येत जास्त बिघडल्यास)
- इलेक्ट्रोलाइट्स (डिहायड्रेशन असल्यास)
उपचार आणि काळजी
- विश्रांती घ्या आणि डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी भरपूर द्रव प्या
- गमावलेले क्षार आणि पाणी भरून काढण्यासाठी ORS (ओरल रिहायड्रेशन सॉल्ट्स)
- उलट्या थांबल्यावर हलके, साधे अन्न खा
- रक्त किंवा जास्त ताप असल्यास जुलाब थांबवणारी औषधे टाळा
- फक्त विशिष्ट जीवाणूजन्य संसर्गांसाठी, डॉक्टरांच्या सल्ल्याने अँटिबायोटिक्स
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- डिहायड्रेशनची लक्षणे — खूप कमी लघवी, खोल गेलेले डोळे, खूप तहान
- उलटीत किंवा शौचात रक्त
- जास्त ताप किंवा काही दिवसांपेक्षा जास्त जुलाब
- बाळ, वृद्ध किंवा गर्भवती व्यक्तीमध्ये लक्षणे, किंवा कोणी खूप आजारी असल्यास
हे निदान नाही. MedDroid अन्नविषबाधा बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
अन्नविषबाधा किती दिवस टिकते?
बहुतेक रुग्ण 1-3 दिवसांत बरे होतात. द्रव पोटात टिकत नसतील, डिहायड्रेशन झाले असेल, शौचात रक्त असेल किंवा जास्त ताप असेल तर डॉक्टरांना भेटा.
अन्नविषबाधेसाठी अँटिबायोटिक्स घ्यावीत का?
सहसा नाही — बहुतेक रुग्णांमध्ये ती विषाणूमुळे होते किंवा आपोआप बरी होते. अँटिबायोटिक्स फक्त काही विशिष्ट जीवाणूजन्य संसर्गांसाठी असतात आणि डॉक्टरांनी लिहून दिल्यासच घ्यावीत. शरीरातील पाणी भरून काढणे हाच मुख्य उपचार आहे.