ORS (ओआरएस — तोंडाने घ्यायचे रिहायड्रेशन क्षार)

डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले

मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05

ORS हे स्वच्छ पाण्यात मिसळलेल्या क्षार आणि ग्लुकोजचे सोपे, जीव वाचवणारे मिश्रण आहे. जुलाब, उलट्या किंवा उष्णतेमुळे गेलेले पाणी आणि क्षार ते भरून काढते, आणि डिहायड्रेशनवरील पहिला उपचार आहे.

ORS बद्दल MedDroid ला विचारा →

नेहमीचा डोस (फक्त संदर्भासाठी)

प्रौढ

प्रत्येक पातळ शौच/उलटीनंतर गरजेनुसार प्या (प्रत्येक शौचानंतर सुमारे 200 ml); सतत घोट-घोट प्या

इंग्रजी मूळ: Drink after each loose stool/vomit as needed (about 200 ml per stool); sip steadily

मुले

2 वर्षांखालील: प्रत्येक शौचानंतर 50–100 ml; मोठी मुले: प्रत्येक शौचानंतर 100–200 ml

मुलांचा डोस वजनावर ठरतो — तो डॉक्टरांनीच ठरवावा.

इंग्रजी मूळ: Under 2 yr: 50–100 ml after each stool; older children: 100–200 ml per stool

तुमचा नेमका डोस तुमचे डॉक्टर किंवा फार्मासिस्ट आणि औषधाच्या माहितीपत्रकावरूनच ठरला पाहिजे. स्वतःहून डोस बदलू नका.

हे कशासाठी वापरले जाते

जुलाब किंवा उलट्यांमुळे होणारे डिहायड्रेशन टाळणे आणि उपचार
उष्णता किंवा जास्त घामामुळे द्रव कमी होणे
गॅस्ट्रोएन्टेरायटिसमध्ये द्रव आणि क्षार पुन्हा मिळवणे

सामान्य दुष्परिणाम

योग्य प्रकारे बनवल्यास फारच कमी
खूप वेगाने प्यायल्यास सौम्य मळमळ

घेण्यापूर्वी — काळजी

एक पाकीट पाकिटावर लिहिलेल्या नेमक्या प्रमाणातील पाण्यातच मिसळा
वरून साखर किंवा मीठ घालू नका
हळूहळू आणि वारंवार घोट घ्या

असे झाल्यास लगेच डॉक्टरांना दाखवा

तीव्र डिहायड्रेशनमध्ये (खोल गेलेले डोळे, खूप कमी लघवी, गुंगी) वैद्यकीय उपचार आवश्यक
द्रव पोटात न टिकणे
शौचात रक्त किंवा जास्त ताप

भारतातील सामान्य ब्रँड नावे (उदाहरणे)

Electral
Enerzal
WHO-ORS
Prolyte

फक्त ओळखीसाठी — कोणत्याही ब्रँडची शिफारस नाही. तेच औषध आणि तीच ताकद असलेले ब्रँड सारखेच काम करतात. ब्रँड नावे देशानुसार वेगळी असतात — पॅकवरील औषधाचे (जेनेरिक) नाव पाहा.

हे प्रिस्क्रिप्शन किंवा निदान नाही. MedDroid ORS बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. औषध सुरू करण्यापूर्वी, थांबवण्यापूर्वी किंवा बदलण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा फार्मासिस्टला विचारा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

ORS योग्य प्रकारे कसे बनवावे?

एक पूर्ण पाकीट पाकिटावर लिहिलेल्या नेमक्या प्रमाणातील स्वच्छ पाण्यात विरघळवा. पाणी कमी असल्यास द्रावण खूप घट्ट होते आणि असुरक्षित ठरते.

प्रौढ ORS घेऊ शकतात का?

हो — फक्त मुलेच नव्हे, जुलाब, उलट्या किंवा उष्णतेमुळे द्रव गमावणाऱ्या प्रत्येकाला फायदा होतो.