MedDroidमुतखडा (Kidney Stones)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05मुतखडा म्हणजे किडनीत तयार होणारे कडक खडे, जे मूत्रमार्गातून खाली सरकताना तीव्र वेदना देऊ शकतात. उष्ण हवामानात आणि कमी पाणी पिणाऱ्यांमध्ये हे सामान्य आहे.
मुतखडा बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- पुरेसे पाणी/द्रव न पिणे
- मीठ किंवा ऑक्सलेट जास्त असलेला आहार
- जास्त युरिक ॲसिड (काही आहारांशी संबंधित)
- वारंवार लघवीचा संसर्ग
- कौटुंबिक इतिहास किंवा काही मेटाबॉलिक आजार
सामान्य लक्षणे
तपासण्या आणि निदान
- लघवी तपासणी
- अल्ट्रासाऊंड (KUB)
- CT स्कॅन (non-contrast KUB)
- क्रिएटिनिन
- युरिक ॲसिड
- कॅल्शियम
उपचार आणि काळजी
- लहान खडे बाहेर पडण्यासाठी भरपूर पाणी/द्रव
- वेदना आणि मळमळ कमी करणारी औषधे
- काही वेळा खडा बाहेर पडण्यास मदत करणारी औषधे
- मोठ्या खड्यांसाठी शॉकवेव्ह उपचार (lithotripsy) किंवा दुर्बिणीद्वारे प्रक्रिया
- प्रतिबंधासाठी सल्ला — जास्त पाणी, कमी मीठ, आहारात बदल
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- ताप किंवा थंडी वाजून तीव्र वेदना — तातडीचे (किडनी अडून संसर्ग झाला असू शकतो)
- इतक्या उलट्या की पाणीही पोटात टिकत नाही
- तीव्र वेदनेसोबत लघवीत रक्त
- लघवी अजिबात न होणे
हे निदान नाही. MedDroid मुतखडा बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
मुतखडा कसा टाळावा?
दिवसभर भरपूर पाणी प्या, मीठ कमी करा आणि तुमच्या खड्याच्या प्रकारानुसार दिलेला आहार सल्ला पाळा. शरीरात पुरेसे पाणी ठेवणे हा सर्वात प्रभावी उपाय आहे.
प्रत्येक मुतखड्याला शस्त्रक्रिया लागते का?
नाही. अनेक लहान खडे पाणी आणि वेदनाशामकांनी आपोआप बाहेर पडतात. मोठे खडे, किंवा अडथळा किंवा संसर्ग करणारे खडे, यांसाठी lithotripsy किंवा एखादी प्रक्रिया लागू शकते.