लहान मुलांमध्ये टॉन्सिल्सची सूज (टॉन्सिलायटिस)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05टॉन्सिलायटिस म्हणजे टॉन्सिल्सची सूज, ज्यामुळे घसा दुखतो आणि ताप येतो. बहुतेक प्रकरणे व्हायरल असतात आणि आपोआप बरी होतात; काही बॅक्टेरियामुळे होणाऱ्या प्रकरणांत अँटिबायोटिक्स लागतात.
लहान मुलांमध्ये टॉन्सिल्सची सूज बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- व्हायरल संसर्ग (सर्वात सामान्य)
- बॅक्टेरियाचा संसर्ग (स्ट्रेप्टोकोकस)
- खोकला, शिंका आणि जवळच्या संपर्कातून पसरतो
सामान्य लक्षणे
- घसा दुखणे
- गिळताना वेदना किंवा त्रास
- ताप
- लाल, सुजलेले टॉन्सिल्स, कधी पांढऱ्या ठिपक्यांसह
- मानेत दुखऱ्या ग्रंथी (गाठी)
- तोंडाला दुर्गंधी आणि भूक कमी होणे
तपासण्या आणि निदान
- घशाची तपासणी
- घशाचा स्वॅब (बॅक्टेरियाची शंका असल्यास)
- CBC (काही प्रकरणांत)
उपचार आणि काळजी
- विश्रांती, द्रव पदार्थ आणि मऊ अन्न
- वेदना आणि तापासाठी आराम — वजनानुसार डोस डॉक्टरांकडून खात्री करा
- मोठ्या मुलांसाठी कोमट मिठाच्या पाण्याच्या गुळण्या
- बॅक्टेरियाचे कारण निश्चित किंवा शक्य असेल तरच अँटिबायोटिक्स
- वारंवार, तीव्रपणे पुन्हा पुन्हा होत असेल तरच टॉन्सिल्स काढण्याची शस्त्रक्रिया
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- श्वास घेण्यास त्रास किंवा गिळता न आल्याने लाळ गळणे — लगेच तातडीचे उपचार घ्या
- द्रव पदार्थ पिता न येणे किंवा शरीरात पाणी कमी होणे (डिहायड्रेशन) — तातडीचे
- दबलेला आवाज, एका बाजूला तीव्र सूज किंवा मान ताठ होणे — तातडीचे
- ३-४ दिवसांपेक्षा जास्त लक्षणे किंवा वारंवार होणारे त्रास
हे निदान नाही. MedDroid लहान मुलांमध्ये टॉन्सिल्सची सूज बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
माझ्या मुलाचे टॉन्सिल्स काढावे लागतील का?
सहसा नाही. खूप वारंवार किंवा तीव्र पुन्हा पुन्हा होणारा टॉन्सिलायटिस, किंवा झोपेत श्वासाचा त्रास असेल तरच शस्त्रक्रियेचा विचार केला जातो. बहुतेक मुले मोठी होताना वारंवार होणाऱ्या घशाच्या संसर्गातून बाहेर पडतात.
व्हायरल आणि बॅक्टेरियल टॉन्सिलायटिस कसे ओळखावे?
हे कठीण असू शकते. जास्त ताप, पांढरे ठिपके, मानेतील दुखऱ्या ग्रंथी आणि खोकला नसणे असल्यास बॅक्टेरियल (स्ट्रेप) घसा असण्याची शक्यता जास्त असते. अँटिबायोटिक्स लागतील का हे ठरवण्यासाठी डॉक्टर स्वॅब किंवा स्कोअर वापरू शकतात.