कांजिण्या (Chickenpox)

डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले

मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05

कांजिण्या (चिकन पॉक्स) हा एक सामान्य आणि खूप संसर्गजन्य विषाणूजन्य (व्हायरल) आजार आहे, ज्यात खाज सुटणारे, फोडांचे पुरळ आणि ताप येतो. लहान मुलांमध्ये तो सहसा सौम्य असतो, पण मोठ्यांमध्ये जास्त गंभीर होऊ शकतो.

कांजिण्या बद्दल MedDroid ला विचारा →

कारणे आणि धोके

व्हॅरिसेला-झोस्टर विषाणू (Varicella-zoster virus)
खोकला, शिंका आणि फोडांच्या संपर्कातून पसरतो
पुरळ येण्याआधीपासून फोडांवर खपली धरेपर्यंत खूप संसर्गजन्य
लस न घेतलेली असणे आणि आधी कधी न झालेला असणे
घरात आणि शाळेत जवळचा संपर्क

सामान्य लक्षणे

तपासण्या आणि निदान

सहसा ओळखीचे पुरळ पाहूनच निदान होते
खात्री करायची असल्यास फोडाचा स्वॅब (Swab) तपासणी
विशेष परिस्थितीत रक्त तपासणी
तब्येत जास्त बिघडल्यास संपूर्ण रक्त तपासणी (CBC)

उपचार आणि काळजी

विश्रांती, भरपूर पाणी/द्रवपदार्थ आणि तापासाठी Paracetamol
खाज कमी करण्यासाठी कॅलामाइन लोशन (Calamine lotion) आणि थंड पाण्याने अंघोळ
खाजवू नये म्हणून नखे लहान कापणे
मोठ्यांसाठी किंवा जास्त धोका असलेल्यांसाठी अँटीव्हायरल औषधे
फोडांवर खपली धरेपर्यंत इतरांपासून दूर राहणे

लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे

फोड गरम, लाल आणि दुखरे झाले तर (त्वचेचा संसर्ग)
श्वास घ्यायला त्रास, छातीत दुखणे किंवा गुंगी — तातडीने उपचार
गरोदरपणात, नवजात बाळाला किंवा रोगप्रतिकारशक्ती कमी असलेल्यांना कांजिण्या — लवकर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
खूप जास्त ताप किंवा रुग्णाची तब्येत खूप बिघडणे

हे निदान नाही. MedDroid कांजिण्या बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

कांजिण्या दोनदा होऊ शकतात का?

हे क्वचितच होते, कारण एकदा झाल्यावर बहुतेक लोकांमध्ये रोगप्रतिकारशक्ती तयार होते. मात्र हाच विषाणू पुढे नागीण (Shingles) होण्याचे कारण बनू शकतो.

माझे मूल पुन्हा शाळेत कधी जाऊ शकते?

सगळे फोड सुकून त्यांच्यावर खपली धरल्यावर — सहसा पुरळ सुरू झाल्यापासून सुमारे 5 दिवसांनी.