अपेंडिसायटिस / अपेंडिक्सला सूज (Appendicitis)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05अपेंडिसायटिस म्हणजे अपेंडिक्सला सूज येणे — मोठ्या आतड्याला जोडलेली एक छोटी पिशवी. यामुळे पोटदुखी होते जी सहसा उजव्या बाजूला खाली सरकते, आणि सहसा शस्त्रक्रिया लागते.
अपेंडिसायटिस / अपेंडिक्सला सूज बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- कडक झालेल्या मलामुळे अपेंडिक्स बंद होणे
- जंतुसंसर्गानंतर लसिका ऊती (लिम्फ टिश्यू) सुजणे
- क्वचित, तोंड बंद करणारी एखादी वाढ (गाठ)
- नेमके कारण बहुतेक वेळा माहीत नसते
सामान्य लक्षणे
- बेंबीजवळ सुरू होऊन नंतर उजव्या बाजूला खाली सरकणारी वेदना
- मळमळ आणि उलट्या
- हलका ताप
- भूक न लागणे
- हालचाल, खोकला किंवा त्या जागी दाबल्यावर वेदना वाढणे
- बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब
तपासण्या आणि निदान
- डॉक्टरांकडून पोटाची तपासणी
- CBC (पांढऱ्या पेशी वाढलेल्या)
- CRP
- पोटाचे Ultrasound किंवा CT
- इतर कारणे वगळण्यासाठी लघवी तपासणी
उपचार आणि काळजी
- अपेंडिक्स काढण्याची शस्त्रक्रिया (Appendicectomy), बहुतेक वेळा दुर्बिणीद्वारे (कीहोल)
- शस्त्रक्रियेआधी अँटिबायोटिक्स, आणि काही प्रकरणांत शस्त्रक्रियेऐवजी
- वेदनाशमन आणि द्रवपदार्थ (फ्लुइड्स)
- अपेंडिक्स फुटू नये म्हणून तातडीचे उपचार
- गळू (Abscess) झाले असल्यास आधी पू काढणे
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- उजव्या बाजूला खालच्या पोटातील वेदना वाढत असल्यास — तातडीने उपचार घ्या
- ताप आणि उलट्यांसह वेदना
- अचानक तीव्र, कडक, हात लावताच खूप दुखणारे पोट (अपेंडिक्स फुटले असू शकते)
- पोट फुगून गॅस किंवा मल बाहेर न पडणे
हे निदान नाही. MedDroid अपेंडिसायटिस / अपेंडिक्सला सूज बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
शस्त्रक्रियेशिवाय अपेंडिसायटिसवर उपचार होऊ शकतो का?
काही सौम्य, गुंतागुंत नसलेल्या प्रकरणांवर अँटिबायोटिक्सने उपचार करता येतात, पण लक्षणे परत येऊ शकतात म्हणून शस्त्रक्रिया हाच मानक उपचार आहे. प्रत्येक प्रकरण पाहून सर्जन निर्णय घेतात.
अपेंडिसायटिसवर उपचार न केल्यास काय होते?
अपेंडिक्स फुटून पोटभर जंतुसंसर्ग पसरू शकतो (Peritonitis), जे गंभीर आहे. म्हणूनच उजव्या बाजूला खालच्या पोटातील वाढती वेदना असल्यास तातडीने तपासणी आवश्यक आहे.