नाकाची ॲलर्जी (ॲलर्जिक रायनायटिस / हे फीवर)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05ॲलर्जिक रायनायटिस म्हणजे परागकण, धूळ किंवा पाळीव प्राण्यांचे केस/कोंडा यांसारख्या गोष्टींच्या ॲलर्जीमुळे नाकाच्या आत येणारी सूज. हे खूप सामान्य आहे आणि झोप, काम व दम्यावर परिणाम करू शकते.
नाकाची ॲलर्जी बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- गवत, झाडे किंवा तणांचे परागकण (ऋतूनुसार)
- धुळीतील किडे / डस्ट माइट्स (वर्षभर)
- पाळीव प्राण्यांचे केस/कोंडा आणि बुरशी
- कुटुंबात चालत आलेली ॲलर्जीची प्रवृत्ती (ॲटोपी)
- वायुप्रदूषणामुळे लक्षणे वाढू शकतात
सामान्य लक्षणे
- शिंका येणे
- नाक वाहणे किंवा नाक चोंदणे
- नाक, डोळे किंवा घशात खाज
- डोळ्यांतून पाणी येणे, डोळे लाल होणे
- सायनसमध्ये दाब किंवा डोकेदुखी
तपासण्या आणि निदान
- सहसा लक्षणे आणि माहितीवरूनच निदान केले जाते
- स्किन प्रिक ॲलर्जी टेस्ट (Skin prick test)
- स्पेसिफिक IgE रक्त तपासणी
- नाकाची तपासणी (डॉक्टर नाकाच्या आत पाहतात)
उपचार आणि काळजी
- शक्य तितके माहीत असलेले ट्रिगर टाळणे
- सलाईन (मिठाच्या पाण्याने) नाक धुणे
- शिंका आणि खाज कमी करण्यासाठी अँटीहिस्टामिन (Antihistamine) औषधे
- चोंदलेल्या, सुजलेल्या नाकासाठी स्टेरॉइड नाकातील स्प्रे
- कमी न होणाऱ्या केसेससाठी ॲलर्जन इम्युनोथेरपी
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- उपचार घेऊनही लक्षणे नियंत्रणात येत नसतील
- छातीत घरघर किंवा धाप लागणे (दमा असू शकतो) — गंभीर असल्यास तातडीने
- चेहऱ्यावर वेदना आणि ताप (सायनस इन्फेक्शनची शक्यता)
- लक्षणांमुळे झोप किंवा रोजच्या आयुष्यावर खूप परिणाम होत असेल
हे निदान नाही. MedDroid नाकाची ॲलर्जी बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
हे फीवर आणि सर्दी एकच आहेत का?
नाही. हे फीवर ही ॲलर्जीची प्रतिक्रिया आहे – जोपर्यंत ट्रिगरच्या संपर्कात आहात तोपर्यंत खाज आणि शिंका चालू राहतात. सर्दी हा व्हायरस आहे, जो साधारण आठवड्याभरात बरा होतो.
ॲलर्जिक रायनायटिसमुळे दमा वाढू शकतो का?
हो. दोन्ही एकमेकांशी जोडलेले आहेत, आणि नाकावर उपचार केल्याने बहुतेक वेळा दमाही चांगला नियंत्रणात राहतो. छातीत घरघर किंवा धाप लागत असल्यास डॉक्टरांना सांगा.