चक्कर / व्हर्टिगो (BPPV)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05व्हर्टिगो म्हणजे आपण किंवा आपल्या आजूबाजूचे सगळे गोल फिरत आहे अशी खोटी जाणीव. याचे एक सामान्य कारण BPPV आहे — ज्यात आतल्या कानातील लहान कण (क्रिस्टल्स) जागेवरून सरकतात आणि डोके हलवल्यावर चक्कर सुरू होते.
चक्कर / व्हर्टिगो बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- BPPV — आतल्या कानातील कण जागेवरून सरकणे
- आतल्या कानाचा संसर्ग किंवा सूज
- मेनिअर्स आजार (Meniere’s disease)
- मायग्रेनशी संबंधित व्हर्टिगो
- क्वचित, मेंदूत किंवा त्याच्या रक्तपुरवठ्यात समस्या
सामान्य लक्षणे
- गोल फिरल्यासारखे वाटणे
- मळमळ आणि उलट्या
- तोल जाणे
- डोके हलवल्यावर लक्षणे सुरू होणे
- काही सेकंद ते काही मिनिटे टिकणारे छोटे त्रास
तपासण्या आणि निदान
- क्लिनिकल निदान आणि पोझिशनिंग तपासण्या
- Dix-Hallpike तपासणी (डोक्याची स्थिती बदलून केलेली तपासणी)
- मेंदूचा MRI (मेंदूशी संबंधित कारणाचा संशय असल्यास)
उपचार आणि काळजी
- BPPV साठी रिपोझिशनिंग व्यायाम (जसे Epley)
- तोल (व्हेस्टिब्युलर) पुनर्वसन व्यायाम
- तीव्र लक्षणांसाठी थोड्या दिवसांसाठी मळमळ कमी करणारे औषध
- कान किंवा मायग्रेनसारख्या मूळ कारणावर उपचार
- त्रासाच्या वेळी काळजीपूर्वक हालचाल आणि पडण्याचा धोका कमी करणे
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- अशक्तपणा, बोलणे अडखळणे, दोन-दोन दिसणे किंवा तीव्र डोकेदुखीसह व्हर्टिगो — लगेच तुमच्या भागातील आपत्कालीन (इमर्जन्सी) नंबरवर कॉल करा
- व्हर्टिगोसोबत अचानक नव्याने ऐकू कमी येणे
- डोक्याला मार लागल्यानंतर व्हर्टिगो
- रोजच्या जीवनावर परिणाम करणारा तीव्र किंवा सतत व्हर्टिगो
हे निदान नाही. MedDroid चक्कर / व्हर्टिगो बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
व्हर्टिगो धोकादायक आहे का?
बहुतेक व्हर्टिगो आतल्या कानामुळे होतो आणि धोकादायक नसतो, पण तो त्रासदायक असतो आणि त्यामुळे पडणे होऊ शकते. अशक्तपणा किंवा बोलणे अडखळणे यांसारख्या स्ट्रोकसारख्या लक्षणांसह व्हर्टिगो असल्यास तातडीचे उपचार आवश्यक आहेत.
BPPV वर उपचार कसा होतो?
रिपोझिशनिंग मॅन्युव्हर (Repositioning manoeuvre) नावाच्या डोके आणि शरीराच्या काही सोप्या हालचाली सरकलेले कण परत जागेवर आणतात आणि अनेकदा लक्षणे लवकर कमी करतात. डॉक्टर हे करून देऊ शकतात किंवा शिकवू शकतात.