टाइप 1 मधुमेह (Type 1 Diabetes)

डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले

मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05

टाइप 1 मधुमेह हा ऑटोइम्यून आजार आहे, ज्यात शरीर इन्सुलिन बनवणे थांबवते, त्यामुळे रक्तातील साखर वाढते. हा सहसा बालपणात किंवा तरुण वयात सुरू होतो आणि आयुष्यभर इन्सुलिन लागते.

टाइप 1 मधुमेह बद्दल MedDroid ला विचारा →

कारणे आणि धोके

स्वादुपिंडातील (Pancreas) इन्सुलिन बनवणाऱ्या पेशी शरीराच्या स्वतःच्या रोगप्रतिकार यंत्रणेने नष्ट होणे (ऑटोइम्यून)
अनुवंशिक प्रवृत्ती
काही विषाणूजन्य संसर्गांमुळे सुरुवात होण्याची शक्यता
आहार किंवा जीवनशैलीमुळे होत नाही

सामान्य लक्षणे

तपासण्या आणि निदान

ब्लड शुगर
HbA1c
रक्त/लघवीतील Ketones
GAD आणि islet autoantibodies (ऑटोइम्यून तपासण्या)
Electrolytes

उपचार आणि काळजी

आयुष्यभर इन्सुलिन, इंजेक्शन किंवा पंपद्वारे
कार्बोहायड्रेट मोजून जेवणानुसार इन्सुलिन जुळवणे
नियमित ब्लड शुगर तपासणी (बोटाला सुई टोचून किंवा सतत सेन्सर)
साखर जास्त किंवा कमी झाल्यास लगेच उपचार
रुग्ण आणि कुटुंबासाठी माहिती आणि आधार

लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे

उलट्या, खोल वेगवान श्वास, गुंगी किंवा श्वासाला फळांसारखा वास — आपत्कालीन (DKA)
मुलामध्ये अचानक खूप तहान, वजन कमी होणे आणि वारंवार लघवी
वारंवार साखर कमी होणे (थरथर, घाम, गोंधळ)

हे निदान नाही. MedDroid टाइप 1 मधुमेह बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

टाइप 1 आणि टाइप 2 मधुमेहात फरक काय?

टाइप 1 मध्ये ऑटोइम्यून कारणाने इन्सुलिन बनणे थांबते, सुरुवातीपासूनच इन्सुलिन लागते, आणि बहुतेक वेळा कमी वयात होतो. टाइप 2 मुख्यतः वजन आणि जीवनशैलीशी संबंधित इन्सुलिन रेझिस्टन्स आहे, सहसा प्रौढांमध्ये होतो.

टाइप 1 मधुमेह टाळता येतो का?

हा ऑटोइम्यून आहे आणि आहारामुळे होत नाही, म्हणून तो टाळण्याचा कोणताही सिद्ध मार्ग नाही. लवकर ओळखून तत्काळ इन्सुलिन सुरू केल्यास धोकादायक गुंतागुंत टाळता येते.