मायग्रेन / अर्धशिशी (Migraine)
डॉ. संजय अन्बु, MBBS यांनी लिहिलेले व वैद्यकीयदृष्ट्या तपासलेले
मराठी भाषांतर तपासले: 2026-11-05मायग्रेन हा एक सामान्य मज्जासंस्थेचा (न्यूरोलॉजिकल) आजार आहे, ज्यात ठणकणारी, अनेकदा डोक्याच्या एकाच बाजूला डोकेदुखी होते — बऱ्याचदा मळमळ आणि प्रकाश व आवाज सहन न होण्यासोबत. हा त्रास काही तासांपासून काही दिवसांपर्यंत टिकू शकतो.
मायग्रेन / अर्धशिशी बद्दल MedDroid ला विचारा →कारणे आणि धोके
- आनुवंशिक प्रवृत्ती — मायग्रेन अनेकदा कुटुंबात असतो
- ताण, अपुरी किंवा बदललेली झोप आणि जेवण चुकवणे यांसारखे ट्रिगर
- हार्मोनमधील बदल, उदा. मासिक पाळीच्या काळात
- काही पदार्थ, दारू, कॅफिन किंवा शरीरात पाणी कमी होणे
- तीव्र प्रकाश, उग्र वास किंवा मोठा आवाज
- हवामान किंवा दिनक्रमातील बदल
सामान्य लक्षणे
- ठणकणारी डोकेदुखी
- ऑरा (Aura) — डोळ्यांसमोर नागमोडी रेषा किंवा चमक
- मळमळ आणि उलट्या
- प्रकाश आणि आवाज सहन न होणे
- चक्कर येणे
- धूसर दिसणे
- डोकेदुखीच्या आधी किंवा नंतर थकवा
तपासण्या आणि निदान
- क्लिनिकल निदान (आजाराचा इतिहास आणि तपासणी)
- मेंदूचा MRI (धोक्याची लक्षणे असल्यास)
- CT स्कॅन
- डोकेदुखीची डायरी
उपचार आणि काळजी
- त्रास सुरू होताच साधे वेदनाशामक औषध, आणि गरज असल्यास मळमळ कमी करणारे औषध
- तीव्र त्रासासाठी मायग्रेनची विशिष्ट औषधे
- त्रास वारंवार होत असल्यास किंवा कामकाज बंद पडत असल्यास प्रतिबंधक औषधे
- त्रासाच्या वेळी अंधाऱ्या, शांत खोलीत विश्रांती
- आपले ट्रिगर ओळखून ते टाळणे; नियमित झोप, जेवण आणि पाणी
लगेच डॉक्टरांना कधी दाखवावे
- अचानक "आयुष्यातील सर्वात भयंकर" विजेसारखी डोकेदुखी — लगेच तुमच्या भागातील आपत्कालीन (इमर्जन्सी) नंबरवर कॉल करा
- डोकेदुखीसोबत अशक्तपणा, बोलणे अडखळणे, गोंधळ किंवा दृष्टी जाणे — लगेच तुमच्या भागातील आपत्कालीन (इमर्जन्सी) नंबरवर कॉल करा
- ताप आणि मान ताठ होण्यासोबत नवीन डोकेदुखी
- डोकेदुखी वारंवार, तीव्र किंवा तुमच्या नेहमीच्या प्रकारापेक्षा वेगळी होत असल्यास
हे निदान नाही. MedDroid मायग्रेन / अर्धशिशी बद्दल फक्त सामान्य माहिती देते. ते तुमची तपासणी, निदान किंवा औषध लिहून देऊ शकत नाही. नेहमी पात्र डॉक्टरांकडून खात्री करा. आणीबाणीत लगेच 108 किंवा 112 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
मायग्रेन आणि साध्या डोकेदुखीत काय फरक आहे?
मायग्रेनमध्ये ठणका असतो, बहुतेक एका बाजूला होतो, मळमळ किंवा प्रकाश-आवाज सहन न होण्यासोबत येतो आणि कामकाज बंद पाडू शकतो. साधी टेन्शन डोकेदुखी डोक्याभोवती घट्ट पट्टा बांधल्यासारखी वाटते आणि सहसा सौम्य असते.
मायग्रेन पूर्ण बरा होतो का?
पूर्ण बरा करणारा उपाय नाही, पण त्रास लवकर उपचार करून, गरज असेल तेव्हा प्रतिबंधक औषध घेऊन आणि ट्रिगर सांभाळून बहुतेक लोक मायग्रेन चांगल्या प्रकारे नियंत्रणात ठेवतात. डॉक्टर तुमच्यासाठी योग्य योजना ठरवू शकतात.